Cerita Rakyat Aceh - Jejok
Si kedele ne manuk si peralai jema oyale kukur. Ike
kukur galak keta nguk isabung, ijalu. Keta iaran taroh. Mera we raie taroh a ne
ku sepuluh ribu, due puluh ribu, mera we koro atawa kude pe bun jema kin taroh.
Dum kul nate, beta mulo ke dah. Menang kalahe keta terserah ku nasib, ara kukur
galak gere lepas mah taroh, keta talu. Nguk perin kukur ijalu kin peme rah ni
nepekah. Gere tubah lagu jema betaroh tekala pacu kude so, kude si musangka ke
mujontor de lahe seneta, si betaroh keta mumangan sedep, mangan ku bajak rum
kul ni kutep.
Si menang a keta nge tetnine ike si kalah a keta
pukekucip, pupeperus gumis, nome kelam gere ne mis, pe ng wan beb nge meh
titis.
Sara macam mi keta gere kin kukur sabung orop nge
iperalai kin lelon kin dediangan, igegeneng, ipepanang, ipeperus, ipenirin dum
galak nate.
Iyo soboh iengon-engon, ikerteken pumu kukur pe
mungku, tuke mulape lagu si nge korong, osop gerahan basah gerngong. Ku si
beluh oya kin temengen, beluh ku empus atawa ku rebe, si gere pu udah keta ku
mersah atawa ku umesegit.
Sentan soboh dabuh mencer matan lo cap renyel iuetan
rungang beranir-anir bergegiring, isantiren ku tetulok itatangan pora tetemas
pecengan, ileweni lagu becerak urum budak. Ikumuren wih isempuren ku bedene,
ipeperus sire we bejunte atan jejari pumu kiri, ikerteki kin pumu kuen. Kene
pake a iejer mentalu.
Ke nge porak kase o ayon ku wan rungang igenengen
isantiren ku cabang nasam, ku labang sagi rumah tuyuh ni teroto. Anak dirie pe
kadang ipenirine sana kene jema banan. Lagu si gere ara lupen sejap pe, betale
kul nate.
Kukur mentalu, ate galak, kukur mungku guke isimak,
mangan sempat lupen, utang ku Tuhen gere ne beriro. Kelaman ara kin regge ni
jagong pakan kukur penan ni kumpu barik enti mi.
Ulak ari empus atawa ari ume, cube mi ingetei kune kin
cara ni pake si bekukur a. Dumna guree kadang te ara uah ni kupi ben kutip wan
karung, keta katan ulu renye ijujung, kadang batang ni pete atawa cabang ni
kayu kedah male kin utem atawa kin tersik kin tiang ni penjemur nupuh, keta
katan kerlang dabuh iarang parang pe itemeng ike perlu anak pe iemen mien, keta
ne kukur wan rungan mien itemeng kin pumu kiri. Sengkiren uren pe lo buet lagu
noya gere muketapi. Kite mi we munengone lagu si nge sawah dehdohe. Kune kin
kinen muniti atang mulengkahi atang, muneki kite ike dene jeral gere bike
mukelset. Muniti petal pe gere mukekunah, sengkiren kedang male musentat, adik
kukur a ne mukunah, lagu si nguken anak si wan nemen a ne mutuh. Beta se ba
jema ari kul nate mununung galak, lupen we kin tengkeh ni jema, arok mupolok
galak muselpak.
Kati kite paham kukur ni lagu si ara roa macam,
pertama kukur si sedakala kite egon iperalai jema, kita sara mi kukur gunung. Lagu
si ara ilen sara mi, si begeral merbuk kire-kire bensa ni kukur. Ke kukur
gunung lagi si mupenilang pora jangute gere olok iperalai jema sebeb gere kita
betih sanae si paral. Gere lagu kukur pedih ne betami kena, linge iparal, guke
pane mentalu, keta kin pengantin bun jema ike munama aring, munama getah,
munama katir. Kona ni kukur ari guke beta kene tengkeh.
Boh pengen gelah jeroh, keta ni kekeberni jejok. Jejok
ni ara si bergeral jejok balu, jejok ines, jejok berbakan, nta jejok si gati
kite egon terbang-terbang atau tamas, ari batang ni anar ku batang ni beke
mengenal iyok mumangani uah. Entah si si jejok si tulu ni si peralai jema mal
regee pe, lagu si jejok balu, lagu si berbakan ke die gere selese tu aku. Tapi
ara, jelas jejok. Ke jejok umum a ne te, lagu si gere iroi jema, suket tukang
letap. A biasae nantine lo uren mulo. Mari uren a nge sidang beta kedah baru
beluh muletep munep-nep tuyuh munem muah.
Jejok si peralai jema ne ikekus delahe urum mas kati
pane becerak, lepas itununge iuru-urue sana si gati pengewe cerak ni jema empu
numah a. Misele berpepiulen, gure asal mumengewe, lagu tiung pe kene jema lepas
lagu noya.
Jejok gere ara ijalu jema lagu kukur. Iperalai bis kin
lelon we. Lenge iparal. Ike si galak a kedah tekala geh kite ho renyel we
muling seulah-ulah kin pesalamanne. Senang atente. Pakene pe murah we, awal
tasak, pertik tasak, lede pentek, nguk perin uah ni kayu. Cume citnalahe
pengalut ni jejok ni oyale, awahe mumangan, keta cret crot teie pe renye
tangkuh, lagu si redik di. Buh jema kin pengalutan enti lagu jejok, cret crot
sesire mangan. Tah mumangan kuwih kul.
Jadi ke beta ya pede serlo, beluh mi we kami ku empus
i Paya Tumpi. Nge beta bang peloh ni manuksie ni, uru-uru. Berempus jema
berempus aku pe, bekupi jema bekupi kite pe. Ke makin tekala kupi murege,
munengon jema si bekupi a mubeli gule ku kede sentan ulak so nge betemengen
iken pedih mowa-owa atau hondae. Murip nesunte pe, bekupi mi bang kite pe dabuh
mengas, gere ninget kune kin keberni bawal merges.
Jadi ni kami ne wan empus a ara kupi, ara asam kelele,
ara awal, ara nangka, ara agur nguk perin lengkap. Uet ari umah bangun si nge
sawah sunguhe sentan sawah pe ku empus negon kerpe nge sejenyong kita nge apus
kupi, dabuh sabet.
Itebesle pora-pora irerampis. Kane ananmu, ni kite
sibetule dele tu rangkamle buet ni, ujudne pemarine kebatangan. Gere ara buet
si ucus bene mupuyuken. Le tu cabang ni buet. Gere tededik. Engon ku kerpe lagu
lingku mulo ne nge apus kupi, cabang ni kupi gere beserlak nge mumah ni
musangan. Opos umah nakalku, lagu si gere terkekiren naku ne si de si mali
kumulon.
Dang-dang pubebeta nge atas pe lo, buet gere ilen
murupe, gere ilen sanah pe mengonen.
Dosa lehe nge buet te ni, a kene ananmu. Kune dosae
kenaku, lagi si nge malim di. Sana si gere dosa, reta gere itetahi iluah
jaluhen pelin gere bertentu. Gere ubah, amanah ni Tuhen gere iperalai ke lagu
ini sakit ni ling, lagu si nge daten mubazir. Ibarat ume lagu si nge beseje
irohen, empus ni beta lagu si male italun.
Lo pe rerenyel ruhul tuke nge dabuh mulape. Tekediren
ananmu nge mujerang. We sesire mujerangle becerak a ne ari wan jamur isutie
lingku.
Koh kini mi keta mulo renye mangan, mutalu ananmu ari
wan jamur. Jadi kami ne beluh ku empus gere tubah lagu minah mangan pelin we.
Tekok di kite nguk sedep di mangan i empus ni mangan pelin we. Tekok di kite
nguk sedep di mangan i empus ni. Gere dalih berpong kero. Rebusen rukut,
pipisen lede, terasi tikik buh agur kemero anconge, cap celet ku legen a, lagu
si gere tegilahine, gemok silente, sesara kemul ku was, lagu nege mnelgap,
bet-bet lukup suepte. Meminter nge borehen. Pora muser e kunulte genyuren
kiding dabuh poap-oap geh tunuh. Ike itunungen renyel munjadi.
Tengah kami mangan a ne, tenenge ling ni tung-tung i
umah ni Pak Serun. Sana die mien oya. Kupene pe Pak Serun a munalu kurike iguel
tung-tung, meh temabur bersangkanan kurik-kurik si bejamah wan empuse a ne ulak
kumah. Kupen beta jep ruhul kurik a ulak mulo sejep iosah pakene jagong isempak
atawa kacang kuning. Mari mangan a ulak mien dediang bejamaah mumerah pakan
wan-wan kupi a iyok, kerudik, lompong, ketol, sanah-sanah. Yo kase muling mien
pukul-pukul 5, a tene ulak lup ku wan kepuh nome demu mien mangan.
Si kin pikirenku nume sana nguk betihi korik a pe le
ling ni tong-tong a ne hiren aku. Nge mengerti. Dup kurik kenatingku nguk kupen
iejer mera taat. Sana kati manuksie mera wa cules gereke beta ya, semiang soboh
so ingerti ko pe, jema azan nge jep sagi bertuken mantong sempat ilen,
pora-pora mi petetowet singkih kuen balik kiri, upuh jebel pe ikelkupen mien.
Arake patut. Olok Bantat manuksie ni. Lagu si nge patah ejer.
Nge mari semiang gere nasup ne mumebes. Nangkap asam
mi we kin nemah ulak. Kemana uah nasam ne ara jarang-jarang. Aku munik, ananmu
kukeni mungamul. Sesara keranyang beta nge engkip-engkip so kuturunen betali,
lagu munebuk wih ari wan telege.
Nume tetine kupi nge royo buh kerpe, keta asam ni pe
lagu nge jep cahang mukayu malu. Sesire munangkap uah nasam, enta ke kumulon
munetuh. Munetuhi cabang nasam si mukayu nalue. Bengis ananmu dabuh
mungelemeng, sana kati asam a itetuhi, sana kati cabang nasam a si tetah. Enta
ke gere cube pe ipikiriko kune mununuh kayu nalu wa. We murip yone murum muyet
ku cabang nasam a.
Ningkam a kati buet delen sie-sie, gere ningetke kam
kin cabang oya tengah a muah dele ge mutetewah nge muselewan, enta se ni dabuh
itetuh. Kena nge gere muah ne betake, a ling nananmu bangun si giging. Ke gere
kune keta mununuhi kayu nalu ni kenaku, aku pe lagu si nge okeng, turuhen kam
pe. Gere ara jelen len nge turah itetuh cabang a pe kunehen ara nguk. Tengah a
we muah se ni gere ne, te nge pelin kayu nalu.
Salah di kam. Sa salah, kenaku mien. Kam salah, kite
nile salah kena kite empu ni empus a kite empu nasam a. Tengah kucak kayu nalu
a cube tetir renyel iunuhen ke gere dalih urum cecabang nasam a pe renye turah
murelas. Cit ni reta gere berurus. Sileple kam oya, kenaku. Kite gere salah.
Ipikiri gelah jeroh. Cube ingeti mulo ari sihen kin ralik ni kayu nalu ni. Sa
munyuene. Sana kati dalih atas asamte a murip. Ku kayu len so mukune atawa
katan bumi a lues ni denie.
Ke lagu oya kekire perin jema pe kite pekak. Say nyuen
kayu nalu, selo ara besuen murip dirie. Ke gere tetine atan asamte ni, ni jema
len so pe ke ara. So atan batang nangka, so, atan batang ni temung so gereke
nge oya pelin. Gere ara pe ne nyaris ulung ni temung a teridah. Cume ni jema
asame betetah, gere idaten mulumut lagu gere berempu. Pedehal empue jemamakal.
Ike becerak urum dele ni cara, buet gere orop sih pe.
“Yah, kune ling a ya, lagu si mugeratak di le.”
“Enta gereke. Kita jema makal. Biak si remalan ter
mulo, kunul ter uken. Si mungajin kenduri wan jema dele so. Ale lale munetahi
jema dele empus diri pe gere ne beriro. Inget kamke didong ni Kebinet, lale aku
beketor meh jongor selap sane oyale kite. Rere jantar pengate.”
“Ahal jejok nile si munos lagu.”
“Sana kati minter musalit ku jejok, sana nise.”
“Jejok nile si jahat gere medet gere mubetih kemel,
gere betehe buet melarat ku jema, lagu si kenak diri pelin.”
“Sana pulang kati ku jejok mempas.”
“Ari we geh ni penyakit.”
“Arake patut, lagu si gere pan akal.”
“Kune gere, jejok nile si jahat. Wele munemah inih ni
kayu nalu a ku jep-jep batang nasam a. Pikiri cuhe, gereke kase betul lingku
ni. Jejok a mangan uah ni kayu nalu, bubunmi mulo i atan batang ni temung so.
Nge mari mangan a ke nge korong nge engkip pogenge ku jep-jep batang nasam a.
pikiri cuhe, gereke kase betul lingku ni. Jejok a mangan uah ni kayu nalu,
bubunmi mulo i atan batanga ni temung so. Nge mari mangan a ke nge korong nge
engkip pogenge, we temerbang. Com ku atan batang nasamte ni. Uang ni kayu nalu
si pangane oya ne iecengne sone, lekat i cabang nasam a ne. Meh kemokot ne
sawah masae renye murip. A macam buet buet ni kayu nal. Ralike ahal ari jejok
micing, pikiriko kune male mungoa jejok kati enti micing katan batang nasamte.
Selo bang lepas. Suket itos peger sawah ku langit.
“A kati kenaku ne ke tengah kucak kayu nalu a murah
mununuhe gere dalih cabang nasam a pe kona tetuh.”
“Enta ini nge lepas pe mulo murip nge kul. Kunehen ne
ara nguk. Suket jejok a itatar mulo kati enti micing ku si kenak gere betihe
kenyanyan jema.”
“Si rerume si gere pangan akal sana si ucep. Manuk,
selo bang ara kekiree si mujadine. Manuk gerale pe selo betihe wajib mutempat
warus barang kapat. Ike manuksie ne lagu manuk a nguk perin lagu jejok a lague
perangwew, mampat perlu itatar. Ke mepat bang tempat ni pericingen, gere nguk
ku si kenak gere mupereturen. Si lagu-lagu nyale si turah mepat parie. Gere
bang awa manuksie ni si rejen lagu jejok a.”
……………………………”Kul pengepak ne tei ni jejok ni ku kupen.”
Sumber : kumpulan-tugas-sekolahku

0 komentar:
Posting Komentar